Bón phân cho cây cam đúng cách là yếu tố quyết định năng suất và chất lượng quả. Theo kỹ sư Phạm Đức Thành, Công ty CP Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao, việc cung cấp dinh dưỡng theo nguyên tắc “4 đúng” sẽ giúp cam phát triển tối ưu, đạt tiêu chuẩn VietGAP.
Ngoài chọn giống sạch bệnh, thiết kế vườn chuẩn, người trồng cần nắm vững quy trình bón phân từ giai đoạn chuẩn bị đất, kiến thiết cơ bản đến kinh doanh. Bài viết này hướng dẫn chi tiết lịch bón phân, liều lượng NPK, phân hữu cơ, cách phòng tránh lãng phí phân bón và các lỗi thường gặp khi chăm sóc cam tại Việt Nam.
Nguyên Tắc “4 Đúng” Khi Bón Phân Cho Cây Cam
Để cam đạt năng suất cao, người trồng cần tuân thủ nguyên tắc bón phân “4 đúng” do chuyên gia khuyến cáo.
Đúng Chủng Loại Phân Bón
Mỗi giai đoạn sinh trưởng cần loại phân riêng.
Giai đoạn nuôi quả, sử dụng NPK-S 12-5-10+14S. Hàm lượng đạm cao giúp thân lá phát triển, kali cao tăng hàm lượng đường, làm quả đẹp mã.
Sau thu hoạch, bón NPK-S 15-10-3+8S để phục hồi cây. Trước ra hoa 4 tuần, dùng công thức giàu đạm và kali.
Tránh nhầm lẫn giữa các loại phân. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng quả.
Đúng Liều Lượng
Liều lượng chuẩn: 1-1,5 kg/cây cho mỗi lần bón.
Bón thừa gây lãng phí, ô nhiễm môi trường. Bón thiếu làm cây yếu, năng suất giảm.
Đo lường chính xác bằng cân. Không ước lượng bằng mắt.
Đúng Thời Điểm
Chọn lúc đất đủ ẩm, tránh nắng gắt hoặc mưa lớn.
Trời nắng làm phân bốc hơi nhanh. Trời mưa rửa trôi dưỡng chất.
Bón vào buổi sáng sớm hoặc chiều mát. Đất ẩm giúp rễ hấp thụ tốt hơn.
Đúng Phương Pháp
Xới đất xung quanh tán, độ sâu 5-7 cm. Không làm tổn thương rễ.
Rãi phân theo hình vành khăn, chiều thẳng tán xuống. Che phủ đất sau khi bón.
Tưới nước nhẹ sau bón giúp phân tan đều.
Lịch Bón Phân Chi Tiết Theo Giai Đoạn Sinh Trưởng
Giai Đoạn Chuẩn Bị Đất Và Bón Lót
Trước khi trồng, chuẩn bị hố đạt tiêu chuẩn.
Kích thước hố: Rộng 0,8-1,0 m, sâu 0,7-0,8 m (đất đồi). Ở đồng bằng, đắp mô đất cao 40-60 cm.
Phân hữu cơ: 20-30 kg/hố nếu phân hoai mục đạt chuẩn (N-P₂O₅-K₂O: 0,25-0,3%, 0,15-0,2%, 0,4-0,5%). Nếu dùng lá cây ủ, cần 50 kg/hố.
Phân lân Lâm Thao: 1,2-1,5 kg/hố (tương đương 480-600 kg/ha).
Vôi bột: 0,5 kg/hố (250-300 kg/ha) để cải thiện độ pH đất chua.
Trộn đều các loại phân với đất đào lên. Lấp đầy hố, để 30 ngày trước khi trồng cây.
Giai Đoạn Kiến Thiết Cơ Bản (Năm 1-3)
Giai đoạn này cây chưa cho quả, tập trung phát triển tán.
Năm thứ nhất:
- Bón 4 đợt (tháng 2, 5, 8, 11)
- Mỗi đợt: 0,4-0,5 kg NPK-S 12-5-10-14 hoặc 10-5-12-14/cây
Năm thứ hai:
- Bón 4 đợt NPK-S: 0,5-0,6 kg/cây/đợt
- Tháng 2: Bón thêm 25-40 kg phân hữu cơ hoai mục/cây
- Tháng 11: Bón 1-2 kg vôi bột/cây
Năm thứ ba:
- Bón 4 đợt NPK-S: 0,6-0,7 kg/cây/đợt
- Tiếp tục bón hữu cơ và vôi như năm 2
Lưu ý phun phân bón lá chứa trung, vi lượng vào thời kỳ sinh trưởng mạnh.
Giai Đoạn Kinh Doanh (Từ Năm Thứ 4)
Cây bắt đầu cho quả thương phẩm. Lịch bón phân cần điều chỉnh theo chu kỳ quả.
Lần 1 – Sau thu hoạch (phục hồi):
- NPK-S 15-10-3+8S
- Bổ sung phân hữu cơ 30-50 kg/cây
Lần 2 – Trước ra hoa 4 tuần:
- NPK-S 12-5-10+14S (đạm, kali cao)
- Phun phân bón lá 4-5 lần, cách 15 ngày/lần
Lần 3 – Nuôi quả:
- Tiếp tục NPK-S 12-5-10+14S
- Bón trước thu hoạch 1 tháng là lần cuối
Cuốc rãnh sâu 20-30 cm xung quanh tán. Trộn phân đều, tưới nước sau bón.
Điều Kiện Đất Và Khí Hậu Tối Ưu Cho Cây Cam
Yêu Cầu Về Đất
Cam ưa đất tơi xốp, thoát nước tốt.
Tầng canh tác: Tối thiểu 60 cm.
Thành phần cơ giới: Cát pha hoặc thịt nhẹ là lý tưởng.
Độ pH (pHKCl): 5-7.
Chất hữu cơ: ≥ 2%.
Hàm lượng dinh dưỡng:
- N tổng số > 0,1%
- P₂O₅ > 0,08%
- K₂O > 0,5%
Cam trồng được trên nhiều loại đất: cát biển, đất mặn nhẹ, phèn nhẹ, phù sa. Nhưng cần cải tạo đất phù hợp để cây thọ lâu.
Độ Ẩm Và Thoát Nước
Cam ưa ẩm (70-80% độ ẩm tối đa đồng ruộng). Nhưng không chịu úng.
Vùng đồng bằng sông Cửu Long cần đắp mô cao. Tránh ngập úng mùa mưa.
Đất đồi dốc 3-5 độ thoát nước tốt hơn. Mật độ 416-500 hố/ha (kiểu tam giác).
Bảng Tóm Tắt Chăm Sóc Cây Cam
| Yếu tố | Yêu cầu |
|---|---|
| Độ ẩm không khí | 70-80% |
| Tưới nước | Đủ ẩm, tránh úng |
| Độ pH đất | 5-7 (pHKCl) |
| Chất hữu cơ | ≥ 2% |
| Tầng canh tác | ≥ 60 cm |
| Ánh sáng | Đầy đủ, không che khuất |
| Nhiệt độ | Phù hợp khí hậu nhiệt đới |
| Phân bón | NPK-S + hữu cơ + vôi |
Thời Vụ Trồng Cam Phù Hợp Từng Vùng
Miền Bắc và Bắc Trung Bộ:
- Tháng 2-3 (chính vụ)
- Tháng 7-8 (phụ vụ)
Duyên hải Nam Trung Bộ:
- Tháng 8-9
Tây Nguyên và Đông Nam Bộ:
- Tháng 6-7
Đồng bằng sông Cửu Long:
- Đầu hoặc cuối vụ mưa
Trồng đúng vụ giúp cây sinh trưởng tốt, giảm sâu bệnh.
Phân Bón Lâm Thao Có Đạt Chuẩn VietGAP Không?
Nhiều người lo ngại phân hóa học làm sản phẩm mất tiêu chuẩn VietGAP.
Kỹ sư Phạm Đức Thành khẳng định: Phân Lâm Thao hoàn toàn đáp ứng VietGAP.
Lý do:
- Supe lân sản xuất từ axit sạch, độ tinh khiết 99,8%
- NPK bổ sung đủ 17 nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu
- Đạm, lân, kali (đa lượng); canxi, magie, lưu huỳnh, silic (trung lượng); kẽm, đồng, molip đen, bo (vi lượng) được phối trộn cân đối
Cây cam cần 17 nguyên tố để phát triển. NPK Lâm Thao cung cấp đầy đủ, giúp cây cân bằng dinh dưỡng.
Lỗi Thường Gặp Khi Bón Phân Cho Cây Cam
Bón Thừa Phân Đạm
Triệu chứng: Cây non xanh đậm, lá to nhưng ít hoa, quả.
Nguyên nhân: Bón NPK hàm lượng đạm cao quá nhiều.
Xử lý: Giảm liều đạm, tăng kali và lân.
Bón Thiếu Phân Lân
Triệu chứng: Cây sinh trưởng chậm, lá vàng xanh lợt, rễ yếu.
Nguyên nhân: Bỏ qua phân lân lót hoặc bón không đủ.
Xử lý: Bón bổ sung Supe lân 1-1,5 kg/cây.
Bón Sai Thời Điểm
Triệu chứng: Phân không hấp thu, lãng phí.
Nguyên nhân: Bón lúc trời mưa to hoặc nắng gắt.
Xử lý: Bón vào sáng sớm hoặc chiều mát, đất đủ ẩm.
Bón Phân Sát Gốc
Triệu chứng: Rễ bị cháy, cây héo.
Nguyên nhân: Rải phân quá gần thân cây.
Xử lý: Bón theo hình vành khăn, cách gốc tối thiểu 30 cm.
Câu Hỏi Thường Gặp Về Bón Phân Cho Cây Cam
1. Bón phân cho cây cam bao lâu một lần?
Giai đoạn kiến thiết: 4 lần/năm (tháng 2, 5, 8, 11). Giai đoạn kinh doanh: Theo chu kỳ quả (sau thu hoạch, trước ra hoa 4 tuần, nuôi quả).
2. Cây cam non nên bón loại phân gì?
NPK-S 12-5-10-14 hoặc 10-5-12-14, liều 0,4-0,5 kg/cây/lần, bón 4 đợt/năm.
3. Cây cam bị vàng lá do thiếu gì?
Thiếu đạm, sắt hoặc magie. Bón NPK đủ liều, phun phân bón lá chứa vi lượng.
4. Bón vôi cho cây cam có cần thiết không?
Cần thiết nếu đất chua (pH < 5). Bón 0,5-2 kg vôi bột/cây/năm.
5. Phân hữu cơ nào tốt cho cây cam?
Phân chuồng ủ hoai mục, phân compost, phân hữu cơ vi sinh. Đảm bảo N-P₂O₅-K₂O đạt chuẩn.
6. Có nên dùng phân bón lá cho cam không?
Nên dùng, đặc biệt giai đoạn ra hoa và nuôi quả. Phun 4-5 lần, cách 15 ngày/lần.
7. Bón phân NPK có gây hại cho quả cam không?
Không, nếu bón đúng liều, đúng thời điểm. NPK Lâm Thao đạt chuẩn VietGAP, an toàn.
8. Cây cam bao nhiêu tuổi cho quả?
Thường từ năm thứ 3-4 sau trồng, tùy giống và chăm sóc.
Bón phân đúng cách cho cây cam không chỉ tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng quả, kéo dài tuổi thọ vườn. Tuân thủ nguyên tắc “4 đúng” – đúng chủng loại, liều lượng, thời điểm, phương pháp – sẽ giúp người trồng tối ưu chi phí, đạt hiệu quả kinh tế cao. Kết hợp phân hữu cơ, NPK-S Lâm Thao và phân bón lá, cây cam sẽ phát triển khỏe mạnh, đạt tiêu chuẩn VietGAP, đáp ứng thị trường trong và ngoài nước.
Ngày cập nhật gần nhất 09/02/2026 bởi Minh Anh
Với nền tảng kiến thức chuyên sâu từ Đại học Nông Lâm và hơn gần một thập kỷ lăn lộn với các dự án vườn sân thượng, Minh Anh thấu hiểu những khó khăn của người phố thị khi muốn chạm tay vào đất. Tại Ficoco, Minh Anh không chỉ viết về kỹ thuật, mà còn là người trực tiếp thử nghiệm các giải pháp giá thể và phân bón để hiện thực hóa sứ mệnh “Make Farming Easy”. Mục tiêu của mình là biến những kiến thức nông nghiệp phức tạp thành những bước hướng dẫn đơn giản nhất, để bất kỳ ai cũng có thể tự tay thu hoạch thực phẩm sạch ngay tại ban công nhà mình.
